Autor: Andrzej Tucholski | 14 grudnia 2015 | Komentarze:

Psychologia, motywacja, temperament – o życiu i pracy opowiada prof. dr hab. Jan Strelau (WYWIAD)

Profesor Strelau to jeden z najważniejszych psychologów w Polsce i Europie, a pewnie także i na świecie. Jego Regulacyjna Teoria Temperamentu stanowi podstawę nie tyle nawet “dalszych badań” co wręcz w dużym stopniu “dalszej psychologii”. Jest to też człowiek o trudnym, pełnym wyzwań i ciężkich prób życiu, o którym z rewelacyjnym wykładowczym warsztatem opowiada tak samo ciekawie, jak o swoim dorobku naukowym.

W ramach drugiego sezonu rozmów Można!, które przeprowadzam dla Was razem z Uniwersytetem SWPS (a także jako “wczesny prezent na Święta”) chcę podarować Ci długą, podróżującą przez wiele tematów rozmowę z panem profesorem.

Wierzę, że znajdziesz w niej OGROM wartości niezależnie od tego, czy interesujesz się psychologią, czy też nie. To jest jedna z tych niesamowitych rozmów, która po prostu daje do myślenia człowiekowi o samym życiu, o byciu człowiekiem.

Kim jest prof. dr hab. Jan Strelau?

Prof. dr hab. Jan Strelau (ur. 30 maja 1931 w Gdańsku) to polski psycholog znany w skali międzynarodowej ze swoich badań nad temperamentem. Od 1957 do 2001 jego kariera naukowa związana była z Uniwersytetem Warszawskim, a od roku 2001 z Szkołą Wyższą Psychologii Społecznej, gdzie był pierwszym dziekanem Wydziału Psychologii, a od 2002 pełni funkcję prorektora ds. nauki.

Jest autorem Regulacyjnej Teorii Temperamentu (RTT), która koncentruje się na formalnych aspektach zachowania obejmujących charakterystykę energetyczną (E) i temporalną (T), na które składają się takie cechy jak: wrażliwość sensoryczna, reaktywność emocjonalna, wytrzymałość i aktywność (E) oraz żwawość i perseweratywność (T). Do ich pomiaru służy inwentarz Formalna Charakterystyka Zachowania – Kwestionariusz Temperamentu (FCZ-KT) skonstruowany przez niego i Bogdana Zawadzkiego. FCZ-KT został zaadaptowany do wielu wersji językowych, podobnie jak Kwestionariusz Temperamentu rozpowszechniony zagranicą jako Strelau Temperament Inventory (STI), a od 1998 roku w nowej adaptacji jako Kwestionariusz PTS (Strelau i Zawadzki) znany jako Pavlovian Temperament Survey (PTS) zaadaptowany do 16 wersji językowych.

Badania prowadzone w ramach RTT koncentrują się na funkcjonalnej roli temperamentu w procesie adaptacji, ze szczególnym uwzględnieniem funkcjonowania człowieka w warunkach trudnych (stresowych) i jego znaczeniu jako jednego z czynników wpływających na zaburzenia w zachowaniu (m.in. PTSD). W ramach licznych badań prowadzonych w paradygmacie genetyki zachowania Strelau i jego współpracownicy wykazali, że za różnice indywidualne w cechach temperamentu w około 40% odpowiada czynnik genetyczny, co podkreśla rolę środowiska, w tym głównie środowiska specyficznego (dla każdego członka rodziny) w kształtowaniu cech temperamentu.

Strelau założył w Uniwersytecie Warszawskim pierwszą w Polsce Katedrę Psychologii Różnic Indywidualnych oraz stworzył w tymże Uniwersytecie Interdyscyplinarne Centrum Genetyki Zachowania. Był pierwszym przewodniczącym Europejskiego Towarzystwa Psychologii Osobowości (1984-1988) a także przewodniczył Międzynarodowemu Towarzystwu Psychologii Różnic Indywidualnych (1993-1995). Był również wiceprezydentem Międzynarodowej Unii Nauk Psychologicznych (IUPsyS; 1996-2000) oraz wiceprezesem Polskiej Akademii Nauk (2002-2006).

Jest członkiem Europejskiej Akademii Nauk (Academia Europaea), członkiem rzeczywistym Polskiej Akademii Nauk i członkiem zagranicznym Fińskiej Akademii Nauk i Literatury. Otrzymał tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Gdańskiego, Uniwersytetu im. A. Mickiewicza w Poznaniu oraz Państwowego Uniwersytetu Nauk Humanistycznych w Moskwie.

Jest także laureatem wielu nagród, w tym:
– Nagroda Prezesa Rady Ministrów w kategorii “za wybitny dorobek naukowy”
– Nagroda Fundacji na rzecz Nauki Polskiej w dziedzinie nauk humanistycznych i społecznych (tzw. polski Nobel)
– Nagroda Fundacji Humboldta „Humboldt Research Award to Emitent Foreign Academics” za wybitne osiągnięcia w zakresie badań nad osobowością
– Nagroda Towarzystwa Maxa Plancka (wraz z prof. Aloisem Angleitnerem) za międzynarodowe wybitne osiągnięcia badawcze
– Nagroda New Europe Prize 1997 fundowana przez sześć instytutów badań zaawansowanych (Institutes for Advanced Study – Stanford, Princeton, Chapel Hill, Uppsala i Wassenaar.

Tematy poruszone w rozmowie

W trakcie przygotowań do rozmowy z prof. dr hab. Janem Strelauem założyłem, że naprawdę każdy powinien w swoim życiu sięgnąć po książkę “Poza Czasem”, czyli wywiad rzekę przeprowadzony z panem profesorem przez Agnieszkę Wilczek i Jakuba Balickiego. Zaprezentowałem ją krótko w poleceniu 7 świetnych książek, które warto przeczytać. Gorąco zachęcam do zakupu, i to nie tylko dlatego, że dużo pytań o nią zahacza :)

Mówiąc “hasłami” starałem się pana profesora podpytać o jego niesamowitą przeszłość, o realia prowadzenia badań, o życiową skuteczność i wytrzymałość, o “dobre” podejście do pracy i odpoczynku, i celów, o wartość życiowego hartowania się i o rady dla młodych ludzi.

A mówiąc po ludzku, próbowałem pana profesora podpytać o jak najwięcej różnych rzeczy, bo szansa spędzenia czasu z tak wyjątkowym człowiekiem zdarza się wyjątkowo rzadko.

Wywiad

Nagranie trwa blisko godzinę, lecz wierzę, że wartość, którą podzielił się z nami pan profesor przyćmiewa wiele rzeczy, które trwają tygodniami, a może i miesiącami. Co faktu nie zmienia, że materiał jest bardzo długi.

Gorąco zapraszam do zrobienia sobie kawy, znalezienia notesu i czegoś do pisania i kliknięcia “start”.

Co dalej?

Moi drodzy, nie chcę popadać w patos, ale “dalej” życzę Wam, po prostu, najlepszego w życiu.

Historia pana profesora bardzo mnie inspiruje, bo od lat ciekawię się “The Greatest Generation”, czyli pokoleniu mężczyzn i kobiet, których dzieciństwo definiowała tzw. Wielka Depresja w USA, a którzy będąc młodymi ludźmi znaleźli się w ogniu Drugiej Wojny Światowej i musieli albo walczyć w Europie, albo dźwigać ciężar utrzymania całego kraju, kultury i rodzin na swoich barkach. To były nieludzko trudne wyzwania.

My w Polsce też mieliśmy swoje “Najświetniejsze Pokolenie”, bo lata dwudzieste w centralnej Europie wcale nie były jakoś szalenie lepsze czy stabilniejsze od rynkowych zawieruch w USA. Wielu naszych przodków i pra-przodków musiało dać sobie radę zarówno z tym, potem z wojną, a na samym końcu – już w przeciwieństwie do “spokojnej” Ameryki lat pięćdziesiątych i dalej – z obcym reżimem.

Tylko że my (między innymi przez ten reżim) nie mamy na ten temat tysięcy filmów i książek.

Zostają nam zatem rozmowy.

I jestem zaszczycony i wzruszony, że jedną z nich – z tak wyjątkowym człowiekiem jak profesor dr hab. Jan Strelau – mogłem dla Was przeprowadzić właśnie ja. Mam nadzieję, że choć w drobnym stopniu dobrałem pytania pod Wasze własne potrzeby.

Trzymajcie się ciepło.

Ciao,

Andrzej Tucholski

 

///

PS: Artykuł, wywiad i merytoryka przygotowane we współpracy z Uniwersytetem SWPS. Organizacja projektu to zasługa Michała Krześniaka. Za piękną oprawę audiowizualną odpowiada ekipa Only Only. Jak coś nie wyszło, to pewnie przeze mnie :)

PPS: Zapraszam też do poprzednich odcinków drugiego sezonu Można – z dr Ewą Jarczewską Gerc o psychologii pozytywnej i z panem Konradem Bocianem o uczeniu robotów “ludzkości”.

Bądźmy w kontakcie:
  • Świetny wywiad! Fajnie obejrzeć jak przeprowadzasz wywiad z człowiekiem, z którym mój kontakt ogranicza się jedynie do czytania jego Podręcznika akademickiego na zajęciach. Z jakichś powodów niesamowicie mnie cieszy, że akurat Ty miałeś szansę to zrobić. Brawo!

  • Aśka

    O dziękuję za tę rozmowę! A czy mógłbyś polecić coś z publikacji nie tyle Bohatera wywiadu, ale właśnie kogoś jeszcze, kto skupia się na podobnej problematyce? A może coś wartościowego o relacjach między ludźmi, o zachowaniach, coś wartościowego i rzetelnego, niekoniecznie stricte podręcznikowego dla osób, które nie będą psychologami ale chciałyby wiedzieć więcej?

    • Jeśli się nie mylę to Eysenck. Książka nazywała się chyba “Podpatrywanie umysłu”.

      • Aśka

        O dziękuję bardzo, sprawdzę :)

  • Bardzo ciekawy człowiek. Jak będę duży to też chcę taki być. Już nie chcę być strażakiem, ani psychopatą. Teraz chcę być profesorem.
    Drogą dygresji. Gdyby w “Doktorze Who” pojawił się nowy Władca Czasu to siłą rzeczy musiałbym się nazywać własnie Profesor, bo mamy już dwa tytuły naukowe. U Docktora (doktor) i u Mistrza (master = magister). No, bardzo na temat xD

  • nieznajoma

    Cześć Andrzej!
    Ja trochę tak nie na temat…ale piszę do Ciebie z poradą! Ostatnio nic mi się nie układa, ani ze znajomymi, w szkole..Nie mam żadnej motywacji. Chciałabym coś zmienić w swoim życiu, znaleźć hobby, miłość…a tu nic. Pustka. Już nie mówiąc, że w tym roku zdaje maturę ( a idzie mi beznadziejnie…i to jeszcze w najważniejszej klasie). Już nie wiem co robić….
    Pozdrawiam.

  • Dziś nie mam czasu posłuchać, ale do wywiadu z pewnością wrócę! Z tym Panem, to ja nie jedną noc zarwałam :) Ale czyta się go świetnie.

  • “Wlazłam” tu bo znalazłam Cię, tzn Twój blog w rankingu najbardziej wpływowych bloggerów 2015 roku. Poszukaj sobie :P I powiem Ci, że… jestem pod wrażeniem. Pełen profesjonalizm i wywiad taki czysty, świetnie się Ciebie czyta a i to skąd czerpiesz wiedzę i że jest ona tak obszerna jest imponujące. Cieszę się, że tu trafiłam, na pewno informację od Ciebie poszerzą mój zakres wiedzy i będę odwiedzać częściej!

  • 4 tygodnie minęły, a transkrypcji dalej brak ;]

    Ale wywiad rewelacja. Warto “poświęcić” tę godzinę.

Cześć! Nazywam się Andrzej Tucholski i miło mi Cię tu widzieć!

Jestem dyplomowanym menedżerem i magistrem psychologii biznesu.

Lubię dobre praktyki i interesuję się szukaniem wspólnych mianowników w filozofii i nauce.

Prowadzę bloga i kanał video poświęcone strategiom projektowania fajnego, udanego życia.

Organizuję polecenia #NiedzielaDzielenia, serię #SąSuper oraz akcję SHARE WEEK.

Przygotowuję kawę w Sekretnej Kawiarni oraz ukrywam przed światem Tajemną Listę.

Facebook

Na fanpage wrzucam informacje o nowych premierach i statusy tak długie że same powinny być artykułami. Uwaga: polecam dużo fajnych ludzi i często zachęcam do chwalenia się.

YouTube

Od czasu do czasu montuję na statywie kamerkę i opowiadam jej coś o skuteczności, podejmowaniu decyzji lub stoicyzmie. Uwaga: bywa nieostro, bo sporo macham rękoma.

Instagram

Kulisy mojej pracy, ładne ujęcia Warszawy, spore ilości książek, kawy i podróży archiwizuję amatorskimi fotkami na Instagramie. Uwaga: zdarzają się selfie.

Instagram

Pierwszy raz?

Prowadzę tego bloga od 2009 roku. Opublikowałem tu ponad 1000 wpisów. To dużo treści, więc przygotowałem dla Ciebie drobne wsparcie. Przeczytaj o czym jest to miejsce, kim jestem ja i od czego warto zacząć lekturę na specjalnej stronie powitalnej.

Dołącz do 11 000+ Czytelników
I zapisz się do Tajemnej Listy

Każdy odbiorca newslettera dostaje w prezencie:

  • pierwszeństwo w dostępie do nowych artykułów
  • skoroszyty Excel pomocne w organizacji życia
  • plakaty i prezentacje z najważniejszymi informacjami

KRÓTKO O BLOGU

AndrzejTucholski.pl to blog dla ludzi, którzy chcą więcej. Prowadzony przeze mnie od 2009 roku należy od lat do najbardziej wpływowych w Polsce. Lubię dobre praktyki i interesuję się szukaniem wspólnych mianowników w filozofii i nauce. Wierzę, że niezależnie od tego co lubi się w życiu robić, można to robić skuteczniej, spokojniej oraz czerpać z tego więcej frajdy. Nie lubię mówić innym co mają robić, więc staram się korzystać z przykładów z literatury oraz z własnego doświadczenia. Każdy wyciągnie z nich tyle, ile uzna za stosowne.

Informacje

Żadnej treści na blogu nie można traktować jako profesjonalnej porady psychologicznej. Nie udzielam też takich przez mail.

Niektóre linki na blogu mogą być linkami afiliacyjnymi.

Mam nadzieję, że wszystko u Ciebie gra :)